cukrzyca

Cukrzyca typu I czy II?

Wci膮偶 zbyt ma艂o wiemy o cukrzycy, mimo 偶e s艂yszymy o niej niemal na co dzie艅.  uwa偶amy, 偶e nas to nie dotyczy i nigdy nas nie spotka. Czy偶by? Czy nasza codzienna dieta oraz nasz styl 偶ycia zaspokaja w odpowiedni spos贸b potrzeby naszego organizmu? A przecie偶 stawka jest wysoka. Wielu chorych na cukrzyc臋 umiera przedwcze艣nie,  z powodu ci臋偶kich powik艂a艅, jakie niesie ta choroba. Nieprawid艂owo leczona cukrzyca atakuje r贸偶ne narz膮dy i uk艂ady organizmu, dlatego tak wa偶na jest edukacja w cukrzycy.

Na temat cukrzycy, podawania insuliny, kontroli poziomu cukru rozmawiali艣my ze specjalist膮 w dziedzinie piel臋gniarstwa diabetologicznego, pani膮 Alin臋 Linkiewicz.

Jak rozpozna膰 cukrzyc臋 i jakie symptomy powinny nas zaniepokoi膰?

– Najcz臋艣ciej obserwowanym objawem choroby jest wzmo偶one pragnienie, bez uzasadnionej przyczyny. Wypijanie kilku litr贸w p艂yn贸w dziennie, a przy tym odwodnienie organizmu, mo偶e wskazywa膰 na rozw贸j cukrzycy. Innymi oznakami problem贸w cukrzycowych s膮 ospa艂o艣膰, brak kondycji, szybkie m臋czenie si臋, za co mog膮 odpowiada膰 zaburzenia elektrolitowe. Charakterystyczne s膮 te偶 stany zapalne dr贸g moczowych i okolicy narz膮d贸w p艂ciowych. Przyczyn膮 jest mocz z du偶膮 ilo艣ci膮 glukozy, stanowi膮cy doskona艂膮 po偶ywk臋 dla bakterii.

Zaobserwowanie niepokoj膮cych zmian powinno sk艂oni膰 nas do szybkiej wizyty u lekarza. Chorob臋 mo偶na potwierdzi膰 badaniem krwi i moczu na obecno艣膰 cukru. Je艣li glikemia o dowolnej porze dnia jest wy偶sza ni偶 200 mg/dl, a na czczo wynik badania przekracza 125 mg/dl, mo偶emy m贸wi膰 o rozpoznaniu cukrzycy.

Cukrzyca typu I

Cukrzyca typu I (insulinozale偶na) rozpoczyna si臋 najcz臋艣ciej w dzieci艅stwie lub wieku m艂odzie艅czym, cho膰 zdarzaj膮 si臋 przypadki zachorowania w ka偶dym wieku.

Jest chorob膮 o pod艂o偶u autoimmunologicznym, polega na zniszczeniu kom贸rek trzustkowych produkuj膮cych insulin臋. Od pocz膮tku choroby wyst臋puje jej niedob贸r.

Objawem jest cz臋ste oddawanie moczu, wzmo偶one pragnienie, utrata wagi mimo du偶ego apetytu, senno艣膰, os艂abienie, nudno艣ci. Czasami przebiega na tyle gwa艂townie, 偶e dochodzi do 艣pi膮czki cukrzycowej.

Leczenie od pocz膮tku polega na podawaniu insuliny. Pacjent w zasadzie mo偶e je艣膰 wszystko, tylko musi do tego dostosowa膰 odpowiedni膮 ilo艣膰 leku. Niestety wymaga to du偶ej dyscypliny, kilkakrotnego pomiaru cukru w ci膮gu dnia.

Cukrzyca typu II

Cukrzyca typu II wyst臋puje g艂贸wnie u doros艂ych, cho膰 w ostatnich latach niepok贸j wzbudzaj膮 coraz cz臋stsze przypadki w艣r贸d dzieci.

Przyczyn膮 choroby s膮 czynniki genetyczne i 艣rodowiskowe, bardzo cz臋sto wi膮偶e si臋 z oty艂o艣ci膮. Istot膮 choroby nie jest brak insuliny tylko niew艂a艣ciwe jej dzia艂anie w tkankach (jest to tzw. insulinooporno艣膰), co prowadzi do podwy偶szonego poziomu glukozy we krwi.

Pocz膮tki cukrzycy typu II 艂atwo przeoczy膰. Przez wiele lat poziom glukozy mo偶e by膰 na lekko podwy偶szonym poziomie i tylko badanie krwi mo偶e pokaza膰 nieprawid艂owo艣ci. Niestety w czasie tego bezobjawowego okresu tocz膮 si臋 zmiany w naczyniach krwiono艣nych, kt贸re sprzyjaj膮 mia偶d偶ycy. Bywa, 偶e powik艂ania wyprzedzaj膮 rozpoznanie cukrzycy.

Leczenie cukrzycy typu II opiera si臋 na zdrowych, regularnych posi艂kach ograniczaj膮cych cukry proste i t艂uszcze zwierz臋ce.

Czy z cukrzyc膮 mo偶na normalnie funkcjonowa膰, pracowa膰, korzysta膰 z r贸偶nych form aktywno艣ci sportowej, itd. 鈥

– O to g艂贸wnie nam chodzi. Chory, kt贸ry dowiaduje si臋, 偶e ma cukrzyc臋 musi nauczy膰 si臋 偶y膰 z t膮 chorob膮. Wiadomo, 偶e d艂ugotrwa艂e utrzymywanie si臋 wysokiego st臋偶enia glukozy we krwi prowadzi m.in. do uszkodzenia niekt贸rych tkanek i narz膮d贸w. Dlatego musimy nauczy膰 pacjenta samokontroli 鈥 pomiar贸w st臋偶enia glukozy we krwi przy pomocy glukometru, a w przypadku terapii insulinowej – dawkowania leku w zale偶no艣ci od poziomu cukru.  Insulina nie mo偶e by膰 podawana doustnie, ale wy艂膮cznie podsk贸rnie. Fiolki z insulin膮 dostosowane s膮 do 鈥瀢strzykiwaczy鈥, kt贸re umo偶liwiaj膮 samodzielne dawkowanie i podawanie insuliny. Dawk臋 mo偶na korygowa膰 w zale偶no艣ci od poziomu cukru przed posi艂kiem i rodzaju aktywno艣ci fizycznej.

Jaka dieta w cukrzycy i co z wysi艂kiem fizycznym鈥

– Wbrew pozorom dieta cukrzycowa nie polega wy艂膮cznie na wyeliminowaniu cukru. Obejmuje ona szereg zalece艅 dotycz膮cych czasu i jako艣ci posi艂k贸w. Powinna by膰 dobrana indywidualnie dla ka偶dego pacjenta i uwzgl臋dnia膰 jego wiek, p艂e膰, wag臋, rodzaj leczenia (insulinoterapia b膮d藕 farmakoterapia).

Osoby z nadwag膮 b臋d膮 mia艂y oczywi艣cie zalecon膮 diet臋, kt贸ra ogranicza ilo艣膰 spo偶ywanych kalorii i prowadzi do redukcji masy cia艂a. Trzeba jednak pami臋ta膰, 偶e przy cukrzycy nie s膮 wskazane diety restrykcyjne czy stosowanie g艂od贸wek. W niekt贸rych przypadkach (cukrzyca typu 1) mo偶e wyst膮pi膰 niedo偶ywienie. W贸wczas stosuje si臋 diet臋 o wy偶szej energetyczno艣ci.

Wa偶n膮 zasad膮 w diecie s膮 regularne posi艂ki, kt贸re nale偶y spo偶ywa膰 co 3 godziny (5 posi艂k贸w dziennie). Dieta powinna by膰 odpowiednio zbilansowana czyli zawiera膰 w艂a艣ciwie dobrane sk艂adniki od偶ywcze 鈥 bia艂ka, t艂uszcze i w臋glowodany. Nie jest wskazane spo偶ywanie t艂uszcz贸w zwierz臋cych i du偶ej ilo艣ci czerwonego mi臋sa. Osoby z cukrzyc膮 oczywi艣cie nie mog膮 spo偶ywa膰 cukru, najlepiej te偶 zupe艂nie zrezygnowa膰 z alkoholu.

Aktywno艣膰 fizyczna ma r贸wnie偶 nieoceniony wp艂yw na leczenie cukrzycy. Wysi艂ek, w艂a艣ciwie dozowany, obni偶a poziom glukozy we krwi, zmniejsza ci艣nienie t臋tnicze, obni偶a ryzyko zawa艂u serca i udaru m贸zgu oraz zmniejsza zapotrzebowanie organizmu na insulin臋. Aktywno艣膰 fizyczna powinna by膰 dostosowana do og贸lnego stanu zdrowia, wydolno艣ci organizmu i tolerancji wysi艂ku u pacjenta. Nie wskazane s膮 膰wiczenia si艂owe, zalecana za艣 jazda na rowerze, jogging, p艂ywanie, szybki marsz. Wcze艣niej jednak nale偶y skonsultowa膰 si臋 z lekarzem, kt贸ry zaleci odpowiednie dawkowanie insuliny przed planowanym wysi艂kiem. Chodzi o to, aby nie doprowadzi膰 do hipoglikemii czyli gwa艂townego spadku cukru we krwi, co mo偶e skutkowa膰 nawet utrat膮 przytomno艣ci.

W ca艂ej edukacji pacjenta z cukrzyc膮 istotne jest przekonanie go, 偶e nie jest sam, 偶e jest wiele os贸b i specjalist贸w oferuj膮cych pomoc i 偶e z chorob膮 da si臋 normalnie 偶y膰.  To nie艂atwe, ale jak najbardziej mo偶liwe, je艣li zostanie podj臋ta odpowiednia wsp贸艂praca. Skonsultuj bezp艂atnie ze specjalist膮.

Poradnia diabetologiczna CM Luxmed.