czy dieta mo偶e leczy膰

Czy dieta mo偶e leczy膰?

Czy dieta mo偶e leczy膰?? Wraz z rozwojem medycyny i nauk o 偶ywieniu coraz wi臋cej dowod贸w naukowych potwierdza zale偶no艣膰 stanu naszego zdrowia od prawid艂owego od偶ywiania. Jako艣膰 i warto艣膰 od偶ywcza po偶ywienia wp艂ywa na procesy metaboliczne, sk艂ad krwi, budow臋 kom贸rkow膮 czy g臋sto艣膰 ko艣ci. Badania prowadzone od wielu lat dowodz膮, 偶e prawid艂owa dieta jest istotnym elementem niefarmakologicznego leczenia wielu chor贸b, w tym chor贸b uk艂adu kr膮偶enia. 

Choroby uk艂adu kr膮偶enia, wci膮偶 zajmuj膮 pierwsze miejsce na li艣cie przyczyn zgon贸w we wszystkich krajach rozwini臋tych, r贸wnie偶 w Polsce. G艂贸wnym czynnikiem ryzyka jest nadci艣nienie t臋tnicze.

Nale偶a艂oby kr贸tko wyja艣ni膰, czym w og贸le jest ci艣nienie t臋tnicze krwi. M贸wi膮c obrazowo, to si艂a, kt贸ra sprawia, 偶e krew znajduj膮ca si臋 w naczyniach przep艂ywa przez kolejne t臋tnice. Si艂a ta nie tylko przesuwa krew w naczyniach, ale naciska na 艣ciany naczy艅. Zwi臋kszone ci艣nienie t臋tnicze w naczyniach powoduje nadmierny nacisk na 艣cianki t臋tnic. Im d艂u偶ej trwa taka sytuacja, tym wi臋ksze uszkodzenia zachodz膮 w naczyniach, co w konsekwencji prowadzi do  niebezpiecznych zmian w narz膮dach wewn臋trznych.

Co sprzyja powstawaniu nadci艣nienia t臋tniczego?

W medycynie m贸wi si臋 o dw贸ch rodzajach nadci艣nienia 鈥 pierwotnym i wt贸rnym. Nadci艣nieniu pierwotnemu sprzyja wiek powy偶ej 60 roku 偶ycia, nadwaga, niew艂a艣ciwa dieta z nadmiern膮 ilo艣ci膮 soli, obfite od偶ywianie, brak ruchu, alkohol, palenie papieros贸w, stres.

Nadci艣nienie wt贸rne jest wynikiem istniej膮cej ju偶 choroby. Mo偶e wyst臋powa膰 przy schorzeniach nerek, chorobach naczy艅, wadzie serca czy te偶 cukrzycy. Dlatego tak wa偶ne jest postawienie w艂a艣ciwej diagnozy i podj臋cie skutecznego leczenia.

Bior膮c pod uwag臋, 偶e w艣r贸d g艂贸wnych czynnik贸w przyczyniaj膮cych si臋 do powstania nadci艣nienia s膮 czynniki 偶ywieniowe, nadwaga i oty艂o艣膰, to odpowiednia dieta i modyfikacja z艂ych nawyk贸w 偶ywieniowych maj膮 ogromne znaczenie w zapobieganiu wyst膮pienia nadci艣nienia oraz w jego leczeniu.

Oczekiwane efekty lecznicze daje dietoterapia po艂膮czona z odpowiedni膮 aktywno艣ci膮 fizyczn膮.

dietetyk lublin konsultacja

 Zacznijmy od redukcji masy cia艂a

Udowodniono bezpo艣redni zwi膮zek mi臋dzy mas膮 cia艂a a ci艣nieniem 鈥 im wi臋ksz膮 pacjent ma mas臋 cia艂a, tym wy偶sze b臋dzie mia艂 ci艣nienie t臋tnicze. U os贸b oty艂ych i z nadwag膮 zmniejszenie masy cia艂a wi膮偶e si臋 z obni偶eniem ci艣nienia t臋tniczego 鈥 im wi臋ksza redukcja masy cia艂a, tym wi臋kszy spadek ci艣nienia krwi.

Regularne 膰wiczenia fizyczne powoduj膮 obni偶enie ci艣nienia t臋tniczego. Natomiast ma艂a aktywno艣膰 fizyczna wi膮偶e si臋 z wi臋kszym ryzykiem chor贸b uk艂adu sercowo-naczyniowego.

Osoby prowadz膮ce siedz膮cy tryb 偶ycia powinny regularnie wykonywa膰 膰wiczenia fizyczne przez 30 – 45 minut dziennie, g艂贸wnie 膰wiczenia wytrzyma艂o艣ciowe, takie jak chodzenie, bieganie czy p艂ywanie. Nie nale偶y zabiera膰 si臋 do intensywnych 膰wicze艅, je艣li ci艣nienie t臋tnicze jest nieuregulowane. R贸wnie偶 ci,kt贸rzy do tej pory nie 膰wiczyli regularnie, nie powinni zaczyna膰 swojej aktywno艣ci od du偶ego i d艂ugiego wysi艂ku.Przed przyst膮pieniem do 膰wicze艅 najlepiej skonsultowa膰 si臋 z lekarzem, co do ich zakresu i charakteru.

Ograniczmy spo偶ycie soli

W wielu badaniach wykazano bardzo silne powi膮zanie wysokiego ci艣nienia krwi i spo偶ycia soli. Obecnie WHO zaleca, by spo偶ycie soli w diecie nie przekracza艂o 5g/ dzie艅. Przede wszystkim zrezygnujmy ze stosowania gotowych kostek roso艂owych, gotowych bulion贸w, sos贸w w proszku, mieszanek przypraw. W ich sk艂ad wchodzi g艂贸wnie s贸l i wiele innych substancji m.in. glutaminian sodu, kt贸re szkodliwie dzia艂aj膮 na uk艂ad pokarmowy i sercowo-naczyniowy. Smak naszych potraw mo偶emy poprawi膰 stosuj膮c zio艂a: majeranek, tymianek, oregano, bazylia, czosnek, pietruszka, itp.

Ograniczaj膮c spo偶ycie soli nale偶y jednak pami臋ta膰 o tym, aby w diecie nie zabrak艂o produkt贸w zawieraj膮cych jod, czyli np. morskich ryb takich jak dorsz, makrela czy mintaj. S贸l jodowana jest bowiem cz臋sto naszym podstawowym 藕r贸d艂em jodu.

Zero papieros贸w

O negatywnym wp艂ywie palenia papieros贸w na zdrowie nie trzeba nikogo przekonywa膰.  Wypalenie tylko jednego papierosa powoduje wzrost ci艣nienia i przyspieszenie czynno艣ci serca. Istniej膮 badania, w kt贸rych wykazano, 偶e palacze maj膮 wy偶sze warto艣ci ci艣nienia t臋tniczego.

Umiar w spo偶yciu alkoholu

W艣r贸d alkoholi, pozytywne dzia艂anie poprzez umiarkowane spo偶ycie, udowodniono w przypadku czerwonego wina. A dlaczego? Wytrawne czerwone wino zawiera zwi膮zki flawonowe, m.in. resweratrol, kt贸re dzia艂aj膮 na uk艂ad kr膮偶enia, m.in. poprzez wzmacnianie 艣cian 艣r贸db艂onka naczyniowego, hamuj膮 agregacj臋 p艂ytek i wzmacniaj膮 艣ciany serca oraz wyr贸wnuj膮 ci艣nienia t臋tnicze. Pod poj臋ciem 鈥瀠miarkowane spo偶ycie alkoholu鈥, m贸wimy o dawce alkoholu nie przekraczaj膮cej 10-20 g u kobiet i 20-30g alkoholu u m臋偶czyzn, pami臋taj膮c, 偶e 10 g alkoholu odpowiada 100 ml czerwonego wytrawnego wina.

Dieta oparta na warzywach, owocach i zbo偶ach pe艂noziarnistych, kaszach, orzechach oraz nasionach

Zaleca si臋, by dziennie spo偶y膰 ok. 400 g warzyw i owoc贸w (w tym 3/4 to warzywa). S膮 藕r贸d艂em witamin, minera艂贸w (m.in. magnezu i potasu, kt贸rych niedob贸r wywo艂uje zachwiania w pracy uk艂adu sercowo- naczyniowego, a rol膮 potasu jest mi臋dzy innymi regulacja ci艣nienia krwi), b艂onnika pokarmowego, flawonoid贸w, kt贸re wspomagaj膮 prawid艂ow膮 prac臋 serca i pomagaj膮 utrzyma膰 prawid艂owe ci艣nienie krwi. Potwierdzono to w badaniach os贸b b臋d膮cych na diecie jarskiej, u kt贸rych ryzyko sercowo-naczyniowe by艂o ni偶sze ni偶 na diecie mi臋snej. A kasze?  Podobnie jak warzywa i owoce s膮 藕r贸d艂em b艂onnika pokarmowego, flawonoid贸w, witamin i minera艂贸w.

Ju偶 200 g warzyw i owoc贸w na dzie艅 zmniejsza ryzyko choroby wie艅cowej oraz chor贸b uk艂adu kr膮偶enia. Szczeg贸lnie dobroczynne dzia艂anie maj膮 zielone warzywa li艣ciaste, warzywa krzy偶owe, jab艂ka, czarne porzeczki, pe艂noziarniste produkty zbo偶owe czy orzechy.

Ograniczamy t艂uste produkty zwierz臋ce na rzecz ryb i olej贸w ro艣linnych oraz chudego nabia艂u

T艂uste mi臋so (przero艣ni臋ta wo艂owina, wieprzowina) oraz t艂uszcze zwierz臋ce (smalec, mas艂o) s膮 藕r贸d艂em nasyconych kwas贸w t艂uszczowych i cholesterolu. Ich nadmierne spo偶ywanie skutkuje wzrostem poziomu cholesterolu we krwi i pojawieniem si臋 incydent贸w naczyniowych w tym nadci艣nienia. Unikajmy te偶 mi臋sa przetworzonego.

殴r贸d艂em nienasyconych kwas贸w t艂uszczowych s膮 ryby i oleje ro艣linne. Zawieraj膮 kwasy nienasycone-omega-6 i omega-3 oraz jednonienasycone, kt贸re obni偶aj膮 poziom cholesterolu i tr贸jgliceryd贸w we krwi, zmniejszaj膮 ryzyko odk艂adania si臋 p艂ytki mia偶d偶ycowej w naczyniach krwiono艣nych, a tym samym zapobiegaj膮 zamykaniu si臋 艣wiat艂a naczy艅, kt贸re jest przyczyn膮 nadci艣nienia t臋tniczego.

Ryby morskie, b臋d膮ce 藕r贸d艂em kwas贸w omega-3-DHA, powinno si臋 spo偶ywa膰 co najmniej dwa razy w tygodniu, by dostarczy膰  odpowiedniej ilo艣ci kwas贸w DHA i zmniejszy膰 ryzyko sercowo- naczyniowe. Zaleca si臋, by t艂uszcze ro艣linne spo偶ywa膰 na surowo i jako dodatek do potraw.

Nabia艂 to 藕r贸d艂o bia艂ka i wapnia. Wybieramy jednak te o obni偶onej zawarto艣ci t艂uszczu. W艣r贸d produkt贸w nabia艂owych warto spo偶ywa膰 fermentowane (jogurty naturalne, ma艣lanki, kefiry), poniewa偶 zawieraj膮 bakterie probiotyczne, kt贸re korzystnie wp艂ywaj膮 na prac臋 przewodu pokarmowego, obni偶aj膮 poziom cholesterolu we krwi i wp艂ywaj膮 na metabolizm t艂uszczu w organizmie.

Wprowadzenie wszystkich tych sk艂adnik贸w w codziennym 偶ywieniu wp艂ywa korzystnie na prawid艂owe funkcjonowanie uk艂adu kr膮偶enia i chroni przed jego dysfunkcj膮.

Stosuj膮c zalecenia dietetyczne i wprowadzaj膮c do tego codzienn膮 aktywno艣膰 fizyczn膮, mo偶na poprawi膰 jako艣膰 swojego 偶ycia, wspom贸c leczenie nadci艣nienia b膮d藕 obni偶y膰 ryzyko jego wyst膮pienia, a przy tym skutecznie zapobiega膰 chorobom uk艂adu kr膮偶enia.

Autor tekstu:  

Dr n. med. Beata Nakonieczna – dietetyk