Diagnostyka celiakii Lublin

Diagnostyka celiakii

Choroba autoimmunologiczna, charakteryzuj膮ca si臋 zaburzeniami trawienia i wch艂aniania jelitowego, zwi膮zanymi z nietolerancj膮 glutenu zawartego w zbo偶ach 鈥 tak膮 jednozdaniow膮 definicj膮 mo偶na okre艣li膰 celiaki臋, nazywan膮 te偶 chorob膮 trzewn膮.

Cho膰 jeszcze nie tak dawno uznawana by艂a za chorob臋 ma艂ych dzieci, okazuje si臋, 偶e coraz cz臋艣ciej dotyka osoby doros艂e, nawet 40-letnie i starsze. Kobiety stanowi膮 70% przypadk贸w wszystkich zachorowa艅.
Badania prowadzone w ostatnich latach wskazuj膮, 偶e najbardziej prawdopodobn膮 przyczyn膮 powstawania choroby jest wada b艂ony kom贸rkowej enterocyt贸w. Wymienia si臋 tak偶e uwarunkowania genetyczne, a nawet silne infekcje 偶o艂膮dkowo-jelitowe, intensywny stres czy ci膮偶臋.

Czemu winien gluten?

Gluten, przenikaj膮c przez os艂abion膮 barier臋 jelitow膮, wywo艂uje szereg reakcji ze strony uk艂adu immunologicznego 鈥 naciek b艂ony 艣luzowej jelita cienkiego oraz pojawienie si臋 w surowicy antyprzeciwcia艂. Dzia艂aj膮cy toksycznie gluten prowadzi do zaniku kosmk贸w jelita cienkiego, czyli malutkich wypustek b艂ony 艣luzowej, odpowiedzialnych za wch艂anianie sk艂adnik贸w pokarmowych. W efekcie, pokarm wch艂ania si臋 w minimalnych ilo艣ciach, co prowadzi do wyst膮pienia r贸偶norodnych objaw贸w klinicznych. M贸wimy w贸wczas o chorobie trzewnej, inaczej celiakii.

Najcz臋艣ciej obserwowanymi symptomami s膮: przewlek艂a biegunka, powi臋kszenie obwodu brzucha, utrata 艂aknienia, wymioty, wyniszczenie. W obrazie klinicznym pojawi膰 si臋 mog膮 objawy wt贸rne, np. niedokrwisto艣膰, krzywica, hipowitaminoza, nietolerancja bia艂ka mleka krowiego. Nieleczona celiakia prowadzi do powa偶nych problem贸w zdrowotnych – z osteoporoz膮, zaburzeniami psychicznymi i nowotworami uk艂adu pokarmowego w艂膮cznie.

Trudno艣ci diagnostyczne sprawia niema posta膰 celiakii. Dotyczy ona g艂贸wnie dzieci starszych i os贸b doros艂ych. Mog膮 wyst膮pi膰 objawy rzadko kojarzone z celiaki膮, jak chocia偶by skrzywienie kr臋gos艂upa, niedokrwisto艣膰, op贸藕nione dojrzewanie p艂ciowe, zapalenie jamy ustnej, opryszczka.
W Polsce wykrywa si臋 zaledwie 3-5% zachorowa艅 na celiaki臋. Pozostali chorzy cierpi膮, nie b臋d膮c 艣wiadomym swojej choroby. I chocia偶 celiakii nie mo偶na wyleczy膰, to mo偶na z ni膮 normalnie 偶y膰, je艣li zastosuje si臋 艣ci艣le okre艣lone zasady.

Diagnostyka celiakii

W diagnostyce chor贸b autoimmunologicznych wa偶n膮 rol臋 odgrywa badanie autoprzeciwcia艂. Dzi臋ki nowoczesnym badaniom laboratoryjnym mo偶na rozpozna膰 b膮d藕 wykluczy膰 celiaki臋. S艂u偶膮 temu specjalne testy serologiczne, kt贸re wykrywaj膮 autoprzeciwcia艂a produkowane w organizmie, w odpowiedzi na bia艂ka pokarmowe obecne w zbo偶ach. To w艂a艣nie te przeciwcia艂a powoduj膮 stan zapalny i niszczenie b艂ony 艣luzowej jelit.

Test PolyCheck bada ilo艣ciowo st臋偶enie 2 przeciwcia艂 w surowicy pacjenta, kt贸rych miano wzrasta w chorobach autoimmunologicznych: deamidowana gliadyna IgA, transglutaminaza IgA (tTG IgA). Test mo偶e by膰 wykonany u dzieci i os贸b doros艂ych, u kt贸rych wywiad wskazuje na podejrzenie celiakii, u os贸b cierpi膮cych na przewlek艂e biegunki, spadek masy cia艂a, b贸le brzucha, hu艣tawki nastroj贸w, niedobory 偶elaza i witamin. Mo偶na go wykona膰 u cz艂onk贸w rodziny osoby chorej na celiaki臋, pacjent贸w z rozpoznan膮 chorob膮 autoimmunologiczn膮, os贸b z niedokrwisto艣ci膮, gdy偶 jest to jeden z objaw贸w tej choroby.
Dzi臋ki czu艂ym markerom przeciwcia艂a mog膮 by膰 wykrywalne na wiele lat przed wyst膮pieniem objaw贸w klinicznych celiakii. Dlatego pacjenci, u kt贸rych stwierdzono obecno艣膰 przeciwcia艂, powinni regularnie poddawa膰 si臋 badaniu.

Jedyn膮 metod膮 leczenia celiakii jest stosowanie przez ca艂e 偶ycie 艣cis艂ej diety bezglutenowej. Konsultacja u dietetyka pozwoli na w艂a艣ciwe ustalenie diety.

PAMI臉TAJ! Ka偶dy wynik badania diagnostycznego powinien by膰 interpretowany przez lekarza specjalist臋. Tylko lekarz, w oparciu przede wszystkim o wywiad kliniczny i dodatkowo badania laboratoryjne, mo偶e postawi膰 prawid艂ow膮 diagnoz臋.