Jesteś tutaj:
moje konto luxmed
EN
Jesteś tutaj:  Dla Pacjenta » Artykuły
Dostosuj czcionkę: A A A
Artykuły

Nerki pod kontrolą

Spełniają rolę filtra organizmu. Oczyszczają krew, usuwają zbędne produkty przemiany materii, niektóre leki i toksyny oraz wydzielają hormony. Regulują ciśnienie tętnicze i gospodarkę wodno – elektrolitową organizmu. Gdy dochodzi do zaburzeń ich funkcjonowania, sytuacja staje się niebezpieczna.

Chorób nerek jest wiele, podobnie, jak przyczyn ich powstania i obrazu klinicznego. Niektóre choroby nerek przez długi czas nie dają żadnych objawów. Powodują jednak nieodwracalne uszkodzenie tego narządu, nawet zagrażające życiu.

Zapalenie nerek wymieniane jest jako jedno z powikłań grypy, a nawet przeziębienia. Czy każda infekcja zagraża naszym nerkom?

Nie każda, ale przede wszystkim ta przewlekła lub niedoleczona. Po przebytym zakażeniu górnych dróg oddechowych – po anginie paciorkowcowej, rzadziej infekcji gronkowcowej, może się rozwinąć ostre kłębuszkowe zapalenie nerek. Objawy nie są jednoznaczne. Zwykle 2-3 tygodnie po infekcji pojawiają się obrzęki, krwiomocz oraz nadciśnienie tętnicze. Mogą również wystąpić bóle brzucha, głowy, ogólne osłabienie, temperatura. Gdy towarzyszy tej chorobie pogorszenie funkcji nerek, może wystąpić skąpe oddawanie moczu. Jeśli zostanie wprowadzone odpowiednie leczenie, można uniknąć powikłań i trwałego uszkodzenia nerek. Analiza moczu rozpoznaje obecność krwinek czerwonych, białka i wałeczków, co pozwala zdiagnozować chorobę w jej początkach. Jednak i inne patogeny jak wirusy, grzyby i pierwotniaki mogą być odpowiedzialne za rozwój kłębuszkowego zapalenia nerek.

Kiedy mamy do czynienia z przewlekłym zapaleniem nerek, choroba może trwać latami – mówimy wtedy o przewlekłej chorobie nerek. Przeważnie na początku nie daje specjalnych objawów, a stopniowo i skutecznie niszczy nerki. Często wykryta zostaje przypadkowo, podczas badania moczu. Objawami mogącymi świadczyć o zajęciu nerek mogą być również obrzęki i nadciśnienie.

W przypadku odmiedniczkowego, ostrego zapalenia nerek głównym winowajcą są bakterie. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą wstępującą. Przenoszeniu się bakterii na drogi moczowe sprzyja bliskość anatomiczna końcowego odcinka jelita grubego i narządów płciowych. Najpopularniejszym patogenem jest bakteria Escherichia coli (pałeczka okrężnicy). Zakażenie wywołują też inne bakterie, a także takie drobnoustroje, jak: mikoplazmy, chlamydie, pierwotniaki i grzyby chorobotwórcze. Rozwojowi infekcji sprzyja obniżona odporność organizmu, cukrzyca, wady anatomiczne w budowie układu moczowego, a także stany, w których utrudniony jest odpływ moczu, np. w czasie ciąży, przy kamicy nerkowej, przeroście prostaty. Przyczynę ustala się wstępnie w oparciu o badania laboratoryjne. W przypadku infekcji, w moczu zwiększona jest liczba krwinek białych, pojawia się białko, czasem krwinkomocz.

Przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie, prowadzi stopniowo do zniszczenia miąższu nerek czyli do niewydolności nerek.

Trwające przez kilka miesięcy, a nawet lat, zapalenie odmiedniczkowe jest jedną z przyczyn przewlekłej niewydolności. Jest to kolejny etap przewlekłej choroby nerek, choroby, której stan końcowy nazywany jest mocznicą lub uremią. Parametrem służącym do wczesnego wykrywania przewlekłej choroby, a także przewlekłej niewydolności nerek jest obliczanie eGFR (szacowanej filtracji kłębuszkowej) obrazującej działalność wydalniczą nerek. Obniżenie stopnia filtracji (eGFR) poniżej 60ml/min/1,73m2 świadczy o pojawieniu się zespołu chorobowego nazywanego właśnie przewlekłą niewydolnością nerek. Jest to najczęściej nieodwracalne, postępujące uszkodzenie nerek z upośledzeniem ich funkcjonowania.

Jak możliwie szybko rozpoznać to niebezpieczeństwo?

Objawy przewlekłej niewydolności rozwijają się w następstwie zaburzeń czynności wydalniczych i metabolicznych nerek. Sygnały początkowe mogą zależeć od podstawowej choroby uszkadzającej nerki, ale najczęściej jest to cukrzycowa choroba nerek, kłębuszkowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie nerek, nadciśnienie tętnicze, uropatie zaporowe (w przebiegu kamicy, wad układu moczowego) czy choroby uwarunkowane genetycznie. Objawy, takie jak: ogólne osłabienie, anemia, obrzęki, zaburzenia koncentracji, drętwienie kończyn, kurcze mięśni, zaburzenia miesiączkowania, pojawiają się dopiero wtedy, gdy zostanie zniszczone około 80% miąższu nerek. W rozwiniętej mocznicy (ostatnie stadium przewlekłej niewydolności nerek) mogą występować objawy ze strony przewodu pokarmowego: czkawka, nudności, wymioty, biegunki i zaparcia, również nadciśnienie tętnicze i niewydolność krążenia. Przebieg kliniczny mocznicy wikła się często zakażeniami bakteryjnymi – zapalenie płuc - i niebakteryjnymi stanami zapalnymi - zapalenie trzustki. Jest to stan bardzo niebezpieczny i w zasadzie kwalifikuje się do dializy i/lub przeszczepu nerki. Jednak, gdy dochodzi do znacznego uszkodzenia nerek, wskazane jest wcześniejsze, planowe przygotowanie do leczenia nerkozastępczego, nie czekając na objawy kliniczne zatrucia toksynami mocznicowymi.

Wiele osób skarży się na ostry ból spowodowany kamicą nerkową. Czy ci pacjenci skazani są na zabieg operacyjny czy są alternatywne metody pozbycia się kamieni?

Kamica nerkowa przez wiele lat może nie dawać żadnych objawów. Często dowiadujemy się o niej dopiero, gdy wywołuje bardzo silny ból w okolicy lędźwiowej, promieniujący do dolnej części brzucha, z parciem na pęcherz – kolkę nerkową. Objawy występują dopiero wtedy, gdy nagromadzony piasek lub kamień przesuwa się do ujścia nerki i moczowodu lub przyblokowuje wypływ moczu z miedniczki nerkowej lub moczowodu. Chorobę można wcześniej zdiagnozować przy pomocy badania USG. W przypadku mniejszych kamieni można je wydalić naturalnie z moczem, stosując środki zalecane przez lekarza. Należy dbać o odpowiednią diurezę przez podawanie hipotonicznych płynów w ilości 2-3 l/d, najlepiej w postaci herbaty ziołowej i wód stołowych tak, aby gęstość właściwa moczu była mniejsza od 1,015. Zaleca się ograniczyć podaż białka pochodzenia zwierzęcego do 0,8 g/kg mc./d, soli kuchennej (do 4-5 g/d), cukrów prostych, nadmiernych ilości alkoholu, kawy i mocnej herbaty. Dieta powinna być z normalną zawartością wapnia, głównie jarska, w postaci 4-5 posiłków niskoenergetycznych. Należy unikać siedzącego trybu życia – wskazany umiarkowany wysiłek fizyczny.
Przy dużych kamieniach konieczny bywa zabieg operacyjny.

Warto byłoby przy tej okazji przybliżyć również temat zmian anatomicznych i nowotworów nerek…

Jedną z częściej spotykanych jest torbiel nerki. Jest to zmiana łagodna, która zazwyczaj nie daje szczególnych dolegliwości. Przyczyny jej powstania nie są do końca znane. Zmiany wykrywane są najczęściej poprzez badanie ultrasonograficzne. W zależności od rozmiarów, obrazu ultrasonograficznego zwykle urolodzy kwalifikują do zabiegu chirurgicznego torbiele dużych rozmiarów lub powikłane - nieregularne lub zawierające „podejrzaną” treść – ropę, krew, zmiany tkankowe. Torbiele proste najczęściej leczy się zachowawczo, pod stałą kontrolą USG. Czasem korzystne jest jej nakłucie i opróżnienie z jednoczasową obliteracją.

Jeśli mówimy o raku nerki, warto podkreślić, że przeważnie rozwija się on bezobjawowo, a guz nie jest wyczuwalny przez powłoki. Wykrywa się go najczęściej przypadkowo podczas badani ultrasonograficznego. U niektórych chorych, w zależności od stopnia rozwoju choroby, pojawia się krwiomocz, stany podgorączkowe, niedokrwistość, podwyższone ciśnienie tętnicze, spadek masy ciała. Dolegliwości bólowe mogą pojawić się wówczas, gdy guz osiągnie znaczne rozmiary.

Wśród głównych czynników zachorowania wymienia się uwarunkowania środowiskowe – narażenie na działanie substancji chemicznych, palenie papierosów, ale też zależności genetyczne i hormonalne.

Kilka najważniejszych zaleceń, które pozwoliłyby możliwie skutecznie chronić nerki…

Pamiętajmy, że badania profilaktyczne – morfologia, poziom kreatyniny, glukozy, analiza moczu, USG – wykonywane systematycznie, to najlepszy sposób, by wychwycić jak najwcześniej wszelkie nieprawidłowości w pracy nerek i w porę podjąć leczenie. Nie bagatelizujmy też chorób układu oddechowego. Niedoleczona, przewlekła infekcja może poważnie zakłócić pracę nerek. Uważajmy również na niektóre leki, jak chociażby powszechnie stosowane i nadużywane środki przeciwbólowe czy niesteroidowe leki przeciwzapalne. Ich dawkowanie powinno odbywać się pod kontrolą lekarza.


Rozpocznij rozmowę