czerniak lublin

Czerniak – czy latem zagro偶enie rakiem sk贸ry ro艣nie?

Ten nowotw贸r to najpowa偶niejszy problem onkologiczny w dermatologii.

W ci膮gu ostatnich 30 lat cz臋stotliwo艣膰 wyst臋powania i 艣miertelno艣膰 po zachorowaniu wzros艂y. Wczesne wykrycie z nast臋puj膮cym w艂a艣ciwym wyci臋ciem mo偶e doprowadzi膰 do otrzymania wska藕nika wyleczenia si臋gaj膮cego nawet > 90%, przede wszystkim w przypadku czerniak贸w o niskim stopniu ryzyka. Czym jest czerniak, co powinno budzi膰 niepok贸j i jakie badania wykona膰 wyja艣nia do艣wiadczony dermatolog lek. med. Joanna Nowak.

Rak sk贸ry – przyczyny

Powtarzaj膮ce si臋, kr贸tkie, intensywne ekspozycje s艂oneczne oraz ostre poparzenia w dzieci艅stwie odgrywaj膮 bardzo du偶膮 role w rozwoju czerniaka i s膮 g艂贸wnym czynnikiem ryzyka. Ucz臋szczanie do solarium, osoby rasy bia艂ej (fototyp I, II), p艂e膰 偶e艅ska, osoby z liczb膮 >50 znamion oraz osoby, kt贸re posiadaj膮 znamiona  atypowe – to kolejne czynniki ryzyka powstania nowotworu sk贸ry.

Warto wspomnie膰 r贸wnie偶 o rodzinnej predyspozycji genetycznej do powstawania czerniaka. Badania genetyczne potwierdzi艂y, 偶e nosicielstwo genu CDKN2A wi膮偶e si臋 ze zwi臋kszon膮 cz臋sto艣ci膮 wyst臋powania czerniaka sk贸ry.

badanie predyspozycji do czerniaka w lublinie

Jak rozpozna膰 czy to czerniak?

U kobiet czerniak najcz臋艣ciej umiejscowiony jest na ko艅czynach, w przypadku m臋偶czyzn najcz臋stszym umiejscowieniem czerniaka jest tu艂贸w.

Czerniak zazwyczaj pojawia si臋 de novo, czyli na sk贸rze nie zmienionej, ale mo偶e powsta膰 w po艂膮czeniu ze znamieniem melanocytowym. Jest to znami臋 sk艂adaj膮ce si臋 z kom贸rek barwnikowych tzw. melanocyt贸w, bogatych w pigment, potocznie 鈥瀙ieprzyk鈥.

Rak sk贸ry – rodzaje

Czerniak kojarzy si臋 nam z kolorem czarnym i rzeczywi艣cie wyst臋puj膮 4 podstawowe rodzaje czerniak贸w:

  • wywodz膮cy si臋 ze z艂o艣liwej plamy soczewicowatej (zazwyczaj na twarzy),
  • czerniak szerz膮cy si臋 powierzchownie,
  • czerniak guzowaty (na sk贸rze ko艅czyn  dolnych, g贸rnych czy tu艂owia),
  • czerniak akralny (na stopach – jak na zdj臋ciu – czy d艂oni).

Istniej膮 tak偶e czerniaki bezbarwnikowe, koloru czerwonego, czy czerniaki brodawkuj膮ce przypominaj膮ce brodawk臋 wirusowa. Czerniaki mog膮 wyst臋powa膰 na b艂onach 艣luzowych jamy ustnej oraz okolic odbytowo-p艂ciowych. Czerniak wcze艣niej istniej膮cy mo偶e szybko rozwija膰 si臋 w ci膮偶y. Czerniak u dzieci, nale偶y do rzadko艣ci.

leczenie-czerniaka-lublin

Jak wygl膮da rak sk贸ry? Co mo偶e budzi膰 nasz niepok贸j?

1) Zmiany w obr臋bie ju偶 istniej膮cego znamienia, okre艣lane jako ABCD:

  • A – asymetria – zmiana kszta艂tu znamienia z okr膮g艂ej na niesymetryczn膮
  • B – brzegi – nier贸wne, postrz臋pione brzegi znamienia
  • C – kolor  – zmiany w zabarwieniu znamienia: 艣ciemnienie, rozja艣nienie, r贸偶ne zabarwienia czerwonego, niejednolity kolor
  • D – rozmiar, 艣rednica znamienia > 6 mm

2) Nowo powsta艂e znami臋

Profilaktyka czerniaka

Dzi臋ki profilaktyce mo偶emy uchroni膰 si臋 przed rakiem sk贸ry,  polega ona na:

  • ochronie przed promieniowaniem UV (kremy z odpowiednim  wska藕nikiem ochrony przeciws艂onecznej, SPF), kt贸re nie dopuszczaj膮 do oparze艅 s艂onecznych,
  • samokontroli znamion oraz ca艂ej sk贸ry naszego cia艂a i regularne wizyty specjalistyczne (dermatolog ,onkolog),
  • badaniu znamion – dermatoskopia czy wideodermatoskopia –  jest to badanie odgrywaj膮ce niew膮tpliwie najwi臋ksz膮 rol臋 w rozpoznawaniu niepokoj膮cych zmian barwnikowych w tym czerniaka. Badanie to pozwala na odr贸偶nienie zwyk艂ych, niegro藕nych znamion barwnikowych od znamion atypowych co przyczyni艂o si臋 do znacznej poprawy skuteczno艣ci przedoperacyjnej diagnostyki znamion.

Pami臋taj, 偶e dobrych preparat贸w z filtrem UV powiniene艣 u偶ywa膰 przez ca艂y rok. Zbyt d艂uga ekspozycja na promienie s艂oneczne, niezale偶nie od pory roku, powoduje jej szybsze starzenie si臋. Nieprzygotowana sk贸ra 艂atwiej ulega poparzeniom s艂onecznym, a te z kolei zwi臋kszaj膮 ryzyko czerniaka.

Joanna Nowak
lek. Joanna Nowak