Grzyby – niezwykłe dary lasu, grzyby lecznicze i ich właściwości
W powszechnej świadomości panuje przekonanie, że grzyby są ciężkostrawne i nie mają zbyt wielu wartości odżywczych. Ten mit został już wielokrotnie obalony. Ale jakie są to wartości i jak bezpiecznie spożywać grzyby, żeby faktycznie dostarczyć organizmowi, to co w nich jest najlepsze? Sezon jesienny, a tym samym i grzybowy trwa, więc podpowiadamy, jak wykorzystać dobrodziejstwo grzybów w diecie.
Moc wartości odżywczych w grzybach
Grzyby, w zależności od gatunku, zawierają około 70-90% wody. Suchą masę stanowią białka, błonnik, witaminy i minerały. Są źródłem witamin z grupy B (B1, B2, B5) oraz C, E i niespotykanej w pokarmach roślinnych witaminy D. Są też źródłem potasu, magnezu, wapnia, fosforu, miedzi, żelaza, cynku i selenu. Znajdują się w nich związki fenolowe o właściwościach przeciwutleniających i przeciwzapalnych. Dla przykładu badania pokazują, że 100 gramów grzybów zapewnia ponad 20% dziennego zapotrzebowania na witaminy B2, B3, B5.
Jak spożywać grzyby?
Grzyby ze względu na sporą zawartość błonnika i chitynę (której człowiek nie trawi) mogą być ciężkostrawne, więc ich spożywanie nie jest wskazane dzieciom do 7. roku życia, osobom starszym i na diecie łatwostrawnej. Nie zaleca się spożywania grzybów kobietom w ciąży. Przeciwskazaniem są też niektóre choroby, np. choroba Wilsona, ze względu na możliwą zawartość miedzi.
Mykoterapia, czyli leczenie grzybami
Najbardziej znanymi grzybami leczniczymi są te wykorzystywane w medycynie Dalekiego Wschodu, zwłaszcza shiitake, maitake i grzyby reishi. Ale nasze rodzime grzyby też mają pozytywny wpływ na zdrowie. Podkreśla się przede wszystkim ich przeciwnowotworowe działanie. Niektóre grzyby jako składnik diety obniżają poziom cholesterolu, cukru we krwi i ciśnienia, zwalczają wirusy i bakterie, łagodzą ból i stany zapalne.
Grzyby, które leczą
Borowik szlachetny, koźlarz, maślak, opieńka miodowa, pieczarka, boczniak zawierają substancje mające charakter przeciwutleniaczy, które ograniczają rozwój komórek nowotworowych.
Borowiki dostarczają organizmowi fosfor, potas, magnez, żelazo i witaminy z grupy B. Zalecane są też osobom chorującym na cukrzycę.
Kurki (pieprzniki jadalne) wykazują silną aktywność antybakteryjną przeciwko gronkowcowi złocistemu. Są jednym z najlepszych źródeł witamin z grupy B i witaminy D, ale również ryboflawiny, niacyny i kwasu foliowego. W swoim składzie mają więcej beta-karotenu niż marchew. Pozytywnie wpływają na układ nerwowy.
Boczniak zawiera ekstrakty metanolowe, łagodzące stany zapalne. Może też obniżać poziom cholesterolu LDL i glukozy we krwi. Jego spożywanie wpływa na zmniejszenie ryzyka powstawania miażdżycy, uszkodzenia naczyń wieńcowych i mięśnia sercowego.
Podgrzybki dzięki zawartych w składzie flawonoidach wykazują działanie przeciwzapalne i detoksykujące. Są cennym źródłem kwasu palmitynowego, oleinowego i linolowego, który wspiera procesy odchudzania.
Kozaki (koźlarze) dostarczają witamin z grupy B, zwłaszcza B3 (niacyny).
Opieńka miodowa wykazuje działanie grzybobójcze i bakteriobójcze. Doskonale wpływa na ukrwienie kończyn, mózgu i serca. Poprawia wzrok.
Rydze (mleczaje rydze) są bogate w składniki wspomagające trawienie. Pozytywnie wpływają też na układ kostny i nerwowy. Pomagają w walce z nadciśnieniem tętniczym i ze stresem. Wykazują też działanie antybiotyczne m.in. na prątki gruźlicy.
Gąski wykazują działanie przeciwalergiczne, pomagają zwalczać katar sienny i łzawienie. Mogą wykazywać właściwości przeciwzakrzepowe, a niektóre odmiany obniżać poziom cukru we krwi.
Trudno zaprzeczyć zdrowotnym właściwościom grzybów. Należy jednak pamiętać o dbaniu o dobrą jakość zjadanych grzybów. Grzyby przeznaczone do spożycia powinny być jędrne, suche, czyste i bez uszkodzeń. I przede wszystkim powinny być sprawdzone, czy są jadalne.
Najczęściej zadawane pytania – FAQ
Czy grzyby mają wartości odżywcze?
Tak. Grzyby zawierają wodę, białko, błonnik, witaminy i składniki mineralne. Mogą być źródłem m.in. witamin z grupy B, witaminy D, potasu, magnezu, fosforu, żelaza, cynku i selenu.
Dlaczego grzyby są ciężkostrawne?
Grzyby zawierają błonnik i chitynę, której człowiek nie trawi. Z tego powodu mogą być ciężkostrawne, szczególnie dla dzieci, osób starszych i osób stosujących dietę łatwostrawną.
Kto powinien uważać na jedzenie grzybów?
Grzyby nie są zalecane dzieciom do 7. roku życia, osobom starszym, osobom na diecie łatwostrawnej oraz kobietom w ciąży. Ostrożność jest wskazana także przy niektórych chorobach, np. chorobie Wilsona.
Czym jest mykoterapia?
Mykoterapia to wykorzystywanie grzybów i zawartych w nich substancji biologicznie aktywnych jako wsparcia zdrowia. Najbardziej znane grzyby lecznicze to m.in. shiitake, maitake i reishi.
Czy rodzime grzyby mogą wspierać zdrowie?
Tak. Niektóre rodzime grzyby zawierają związki o działaniu przeciwutleniającym i przeciwzapalnym. Mogą stanowić wartościowy element diety, jeśli są jadalne, świeże i prawidłowo przygotowane.
Jakie właściwości mają borowiki?
Borowiki dostarczają m.in. fosforu, potasu, magnezu, żelaza oraz witamin z grupy B. Mogą być wartościowym dodatkiem do diety, ale powinny być spożywane z umiarem.
Jakie właściwości mają boczniaki?
Boczniaki zawierają związki, które mogą wspierać łagodzenie stanów zapalnych oraz korzystnie wpływać na poziom cholesterolu i glukozy we krwi. Są też popularnym składnikiem zdrowej, urozmaiconej diety.
Jak bezpiecznie jeść grzyby?
Do spożycia należy wybierać wyłącznie grzyby jadalne, świeże, jędrne, suche, czyste i bez uszkodzeń. Nie wolno jeść grzybów, co do których nie ma pewności, że są bezpieczne.
Informacje zawarte w tym artykule mają charakter ogólnoinformacyjny i edukacyjny. Nie zastępują one profesjonalnej porady medycznej, diagnozy czy leczenia. Zaleca się konsultację z lekarzem lub innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia w celu uzyskania porady dotyczącej konkretnych objawów, dolegliwości czy stanu zdrowia.