Zakażenia pasożytnicze u dzieci i dorosłych

Pomimo wzrostu poziomu higieny oraz kontroli żywności zakażenia pasożytnicze nadal stanowią istotny problem spotykany zarówno wśród dzieci jak i dorosłych pacjentów. Najczęstszym miejscem bytowania pasożytów występujących w Polsce jest przewód pokarmowy. Sezon letni sprzyja potencjalnym zakażeniom, szczególnie wśród małych dzieci często przebywających w piaskownicach, placach zabaw, niejednokrotnie wkładających ręce do buzi bezpośrednio po zabawie np. w piaskownicy.

Infekcje pasożytnicze mogą dawać wiele niespecyficznych objawów takich jak: bóle brzucha, utrata apetytu, spadek masy ciała, biegunki lub zaparcia, nudności, wymioty, zaburzenia snu, trudności w koncentracji.

Pamiętajmy, że nie istnieje jeden specyficzny objaw wskazujący jednoznacznie na infekcję pasożytniczą. W każdym przypadku należy udać się na wizytę lekarską w celu przeprowadzenia badania oraz zlecenia niezbędnej diagnostyki.

Owsiki – najczęściej spotykany pasożyt u dzieci

Owsiki – dorosłe osobniki pasożytują w jelicie grubym człowieka. Do zakażenia dochodzi w  wyniku połknięcia jaj pasożyta. Zarażenie szerzy się głównie przez skażone ręce – kontakt bezpośredni z zarażoną osobą lub jej przedmiotami osobistymi, toalety czy skażony pokarm.

W zależności od intensywności zarażenia owsica może objawiać się utratą apetytu i bólami brzucha, nudnościami, rozdrażnieniem, zaburzeniami snu, świądem okolicy odbytu czy też stanami zapalnymi sromu i pochwy.

W celu wykrycia owsików przeprowadzamy badanie kału. Zalecaną metodą jest tzw. Wycier, czyli próbka pobrana z okolic odbytu na szkiełko z celofanem. Niekiedy możemy zaobserwować dorosłe samice w okolicy odbytu lub na powierzchni stolca.

Lamblioza – objawy

Lamblioza (giardioza) – to choroba pasożytnicza dwunastnicy i jelita cienkiego. Wywoływana jest przez pierwotniaka Giardia lamblia (syn. Giardia duodenalis). Przebiega z przewlekłą biegunką. Wśród objawów niekiedy obserwujemy także – bóla brzucha, nudności, wzdęcia, bóle głowy, zmęczenie, stany podgorączkowe. Giardioza jest najczęstszym zakażeniem pierwotniakowym na świecie. Pamiętajmy jednak, że większość przypadków zakażenia nie powoduje żadnych objawów i ulega samoistnemu wyleczeniu.

Przy podejrzeniu lambliozy lekarz skieruje pacjenta na badania, w których jest możliwa identyfikacja pasożyta m.in. : badanie stolca na obecność cyst – minimum 3 próbki kału pobrane co 2. Dzień, wykrywanie antygenu pasożyta w kale metodą ELISA.

Badania przeciwciał we  krwi przeciwko Giardia lamblia (badanie serologiczne) nie mają znaczenia diagnostycznego i nie powinny stanowić podstawy do włączenia leczenia.

Glista ludzka – jak rozpoznać zakażenie

Glista ludzka to pasożyt, który umiejscawia się w jelicie cienkim człowieka, ale w swoim cyklu rozwojowym przechodzi także przez płuca mogąc wówczas powodować pierwsze symptomy infekcji.  Objawy glistnicy zależą od fazy zakażenia. Początkowo mogą być to stany podgorączkowe/ gorączka, dyskomfort w klatce piersiowej, suchy kaszel utrzymujący się powyżej 14 dni. Następnie mogą pojawić się bóle i wzdęcia brzucha, nudności, wymioty, utrata łaknienia, rozdrażnienie, zaburzenia snu.

Wśród rzadkich ale potencjalnych powikłań zakażenia możemy wymienić: niedrożność jelit, zapalenie trzustki, zapalenie dróg żółciowych.

Badanie w kierunku obecności jaj pasożytów wykonywane jest trzykrotnie z pobranych próbek kału w kilkudniowych odstępach.

Dorosłe osobniki można też niekiedy zauważyć w stolcu lub wymiocinach.

Toxocaroza

Glista psia i kocia bytuje w przewodzie pokarmowym tych zwierząt, które wydalają jaja do środowiska. U ludzi, najczęściej u dzieci do 5 r.ż,,  gatunki Toxocara wywołują m.in. chorobę zwaną „zespołem larwy trzewnej wędrującej” – gorączka, bóle brzucha, kaszel, powiększenie wątroby i śledziony. Możliwa jest także postać oczna zakażenia manifestująca się poniższymi objawami – pogorszenie widzenia, nagłe pojawienie się zeza, uszkodzenie siatkówki. Umiejscowienie pasożyta w ośrodkowym układzie nerwowym może wywoływać bóle głowy i drgawki.

W przypadku podejrzenia zakażenia nicieniami Toxocara należy skontaktować się z lekarzem, który skieruje na odpowiednie badania diagnostyczne.

Jak uniknąć zarażenia pasożytami

Podstawą uniknięcia zakażenia pasożytami jest odpowiednia higiena i profilaktyka. Pamiętajmy o dokładnym myciu rąk przed jedzeniem, po wyjściu z toalety, po zabawie z psem lub kotem, po zabawie w piaskownicy. Nie powinno się również używać wspólnych ręczników, często zmieniać bieliznę osobistą i pościel, utrzymywać w czystości łazienkę, toaletę, kuchnię i inne pomieszczenia związane z przygotowywaniem posiłków. Nie zapominajmy także o dokładnym myciu warzyw i owoców, szczególnie spożywanych na surowo.

Narażenie na zakażenie pasożytami nie uzasadnia regularnego profilaktycznego stosowania leków przeciwpasożytniczych. Odrobaczajmy regularnie nasze zwierzęta domowe. Pamiętajmy, że odrobaczanie u dzieci można zastosować wyłącznie po wykonaniu diagnostyki w kierunku obecności pasożyta w organizmie dziecka. Po potwierdzeniu zakażenia u jednego z domowników powinniśmy przeprowadzić kurację także u pozostałych członków rodziny.

Konsultacja medyczna
lekarz Joanna Pawlos-Jania
Specjalista w zakresie chorób wewnętrznych