Sezon infekcji przeziębienia, czy grypy — dlaczego chorujemy jesienią? 

Jesień kojarzy się z paletą ciepłych kolorów, chłodniejszymi porankami i powrotem do codziennego rytmu po wakacjach. Niestety, to także czas, w którym częściej pojawiają się infekcje górnych dróg oddechowych, przeziębienie i grypa.
Katar, kichanie, kaszel, ból gardła, osłabienie czy gorączka to objawy, które jesienią dotykają zarówno dorosłych, jak i dzieci. Sprzyjają temu m.in. częstsze przebywanie w zamkniętych pomieszczeniach, zmiany temperatury, mniejsza ilość słońca oraz większy kontakt z wirusami w szkołach, przedszkolach i miejscach pracy.
Dlaczego właśnie jesienią chorujemy częściej? Jak odróżnić zwykłe przeziębienie od grypy? Co robić, aby wspierać odporność i zmniejszyć ryzyko infekcji?

O sezonowych infekcjach, profilaktyce i najważniejszych zasadach dbania o zdrowie jesienią rozmawiamy z lek. Magdaleną Kalisz – Bocian, specjalistą chorób wewnętrznych.

Czy infekcje mają naprawdę charakter sezonowy? Dlaczego chorujemy jesienią i zimą?

Zachorowania na grypę występują w ciągu całego roku, ale większość przypadków rejestrowana jest w niektórych okresach roku częściej. Niskie temperatury i niska wilgotność powietrza są głównymi czynnikami powodującymi nasilenie choroby. Gdy zmienia się aura, chętniej przebywamy w budynkach, w których jest bardzo suche powietrze. Brakuje nam spacerów na świeżym powietrzu oraz częstszego wietrzenia pomieszczeń. To wszystko rodzi dobre warunki do rozprzestrzeniania się wirusów grypy. Dodatkowo wysuszone powietrze powoduje uszkodzenie nabłonka dróg oddechowych, co jeszcze bardziej ułatwia zakażenie i rozwój infekcji. Niższe temperatury powietrza wymuszają zwiększony wydatek energetyczny organizmu, co następuje kosztem osłabienia odporności. To też może mieć wpływ na skłonność do infekcji.

Niektóre badania wskazują na udział witaminy D w tworzeniu molekuły przeciwdrobnoustrojowej, ograniczającej zdolność wirusa grypy do rozprzestrzeniania się. Naturalnie witamina D wytwarzana jest pod wpływem światła słonecznego, którego w okresie jesienno-zimowym brakuje.

Warto również pamiętać o profilaktyce szczególnie dla dzieci i dorosłych z grup ryzyka. Regularne mycie rąk, unikanie kontaktu z osobami chorymi oraz szczepienia ochronne mogą znacznie zmniejszyć ryzyko zachorowania zarówno dla dziecka, jak i dorosłego. Ponadto zdrowa dieta bogata w witaminy i minerały wspiera układ odpornościowy, pomagając chronić przed sezonowymi chorobami takimi jak grypa, czy inne infekcje dróg oddechowych.

Jakie objawy towarzyszą przeziębieniu i grypie?

To są dwie różne jednostki chorobowe.

Przeziębienie wywołuje ponad 200 wirusów (gł. rynowirusów, koronawirusów) i związane jest z zakażeniem górnych dróg oddechowych, któremu towarzyszą łagodnie nasilone objawy nieżytowe: zatkany nos, kichanie i kaszel (suchy przechodzący w wilgotny) oraz ból czy też drapanie w gardle. Zwykle objawy nieznacznie utrudniają funkcjonowanie.

Grypa natomiast wywoływana jest poprzez infekcję wirusem grypy (u ludzi typ A i B). Ma przebieg bardziej gwałtowny niż przeziębienie i charakteryzuje się:

• wysoką gorączką nawet do 40-41°, która może się utrzymywać wiele dni,
• bólami mięśni i stawów,
• bólami głowy,
• kaszlem silnym, suchym, często napadowym,
• gorszym apetytem.

Pacjent zdecydowanie ma poczucie choroby, grypa utrudnia normalne funkcjonowanie i niestety, w odróżnieniu od przeziębienia, często prowadzi do groźnych powikłań.

Jak sobie radzić w sezonie infekcyjnym?

W sezonie infekcyjnym starajmy się częściej myć ręce wodą i mydłem, a w miarę możliwości także dezynfekować preparatem do tego przeznaczonym oraz zachować dystansu w kontaktach z osobami chorymi. Trzeba pamiętać, aby ograniczać nadmierne dotykanie oczu, nosa i ust, przez co ograniczyć ryzyko rozprzestrzeniania wirusów. Po oczyszczeniu nosa należy umyć ręce i wyrzucić chusteczkę jednorazową.

W przypadku przeziębienia, grypy lub objawów takich jak kaszel, katar, ból gardła czy zapalenie górnych dróg oddechowych zalecam  pozostanie w domu i ograniczenie kontaktów z innymi ludźmi. Dotyczy to szczególnie dzieci, które w sezonie infekcyjnym częściej przebywają w grupach i łatwiej przekazują sobie wirusy. Objawy mogą pomóc złagodzić częste wietrzenie pomieszczeń oraz utrzymywanie prawidłowej wilgotności powietrza. W przypadku braku gorączki i w sprzyjających warunkach atmosferycznych zalecam spacery na świeżym powietrzu.

Ważna jest też dieta bogata w witaminę C oraz prawidłowe nawodnienie organizmu. Z leków pomocne mogą być ibuprofen i paracetamol, a także nebulizacje z soli fizjologicznej.

Grypa może wymagać leczenia przeciwwirusowego, dlatego ważne jest rozpoczęcie terapii jak najszybciej od wystąpienia objawów. W niektórych przypadkach, po bliskim kontakcie z osobą chorą, lekarz może zalecić profilaktykę przeciwwirusową. Jeśli pojawią się trudności w oddychaniu, ból w klatce piersiowej lub brzuchu, wysoka gorączka, zawroty głowy, drgawki albo podejrzenie powikłań, takich jak zapalenie oskrzeli lub płuc, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. Jest to szczególnie ważne w przypadku dzieci, seniorów i osób przewlekle chorych.

A można zapobiegać? Co robić, żeby chronić się w sezonie grypowym?

Można i trzeba. Jest kilka fundamentalnych zaleceń, o których nie można zapominać. Zapamiętajmy je!

Zdrowa dieta

Zdrowa dieta wspiera prawidłowe funkcjonowanie organizmu i pomaga wzmacniać odporność. W codziennym jadłospisie warto uwzględniać warzywa, owoce, orzechy, ryby, nabiał oraz produkty pełnoziarniste. Dostarczają one witamin, składników mineralnych, białka i zdrowych tłuszczów, które są ważne szczególnie w sezonie infekcyjnym.

Prawidłowe nawodnienie

Odpowiednie nawodnienie pomaga organizmowi prawidłowo funkcjonować i wspiera naturalne mechanizmy obronne. Warto regularnie pić wodę w ciągu dnia, nie czekając na silne uczucie pragnienia. Zapotrzebowanie na płyny wzrasta m.in. podczas gorączki, infekcji, wysiłku fizycznego oraz w cieplejsze dni.

Regularne ćwiczenia

Regularna aktywność fizyczna pomaga wzmacniać układ odpornościowy i poprawia ogólną kondycję organizmu. Nie musi to być intensywny trening — znaczenie mają także spacery, jazda na rowerze, gimnastyka czy ćwiczenia rozciągające. Ważna jest systematyczność i dopasowanie aktywności do wieku, możliwości oraz stanu zdrowia.

Regeneracja organizmu

Sen to czas, w którym organizm odpoczywa, regeneruje się i wspiera pracę układu odpornościowego. Dorośli powinni spać średnio 7–9 godzin na dobę, choć indywidualne potrzeby mogą się różnić. Niedobór snu może sprzyjać osłabieniu, gorszej koncentracji i większej podatności na infekcje.

Zadbaj o otoczenie, odpoczynek i profilaktykę

Warto również zadbać o swoje zdrowie psychiczne. Układ odpornościowy może osłabiać stres, dlatego warto pamiętać o ćwiczeniach relaksacyjnych i o odpoczynku. Konieczne jest zachowanie higieny pomieszczeń, w których spędzamy dużo czasu. Dbanie o nawilżenie pomieszczeń i ich regularne wietrzenie oraz czyszczenie powierzchni gromadzących wirusy i bakterie może pomóc w zapobieganiu chorobom. Trzeba również pamiętać o higienie podczas przygotowywania posiłków i unikać ich degustacji, będąc w trakcie infekcji. Nie bez znaczenia jest też noszenie odpowiedniej odzieży, dostosowanie jej do warunków atmosferycznych. Najlepszym środkiem zapobiegawczym przeciwko grypie i wystąpieniu powikłań są corocznie aktualizowane szczepienia.

Dziękujemy za rozmowę