dna moczanowa - objawy ,leczenie

Dna moczanowa ÔÇô objawy, przyczyny, leczenie, dieta

Rozpoczyna si─Ö najcz─Ö┼Ťciej atakiem zapalenia pojedynczego stawu. Zazwyczaj jest to staw podstawy du┼╝ego palca stopy, ale mog─ů by─ç r├│wnie┼╝ inne stawy: kolanowy, barkowy, palc├│w r─ůk. Zwykle w nocy pojawia si─Ö trudny do zniesienia b├│l. Staw jest obrz─Ökni─Öty, sk├│ra nad nim zaczerwieniona i gor─ůca. Mo┼╝e pojawi─ç si─Ö gor─ůczka, dreszcze i uczucie og├│lnego rozbicia.

Dolegliwo┼Ťci te mijaj─ů w ci─ůgu kilku dni. Je┼Ťli nie wdro┼╝y si─Ö odpowiedniego leczenia dny moczanowej, wyst─Öpuj─ů kolejne ataki, kt├│re s─ů coraz cz─Östsze i zajmuj─ů kolejne stawy. Po kilkunastu latach choroba przechodzi w faz─Ö przewlek┼é─ů, w kt├│rej objawy, cho─ç o mniejszym nasileniu, wyst─Öpuj─ů stale.

Czym charakteryzuje si─Ö dna moczanowa i jakie s─ů jej objawy? ÔÇô z tym pytaniem zwr├│cili┼Ťmy si─Ö do reumatolog dr hab. n. med. Barbary Nieradko-Iwanickiej.

Dna moczanowa dotyczy 2,5-6,2% populacji.  Najcz─Östsza lokalizacja w tej chorobie to zapalenie stawu ┼Ťr├│dstopno-palcowego palucha. Spowodowana jest odk┼éadaniem w tkankach kryszta┼é├│w moczanu sodu. Najcz─Ö┼Ťciej zajmuje stawy, co zazwyczaj objawia si─Ö atakami bardzo silnego b├│lu, obrz─Ökiem i ograniczeniem ruchomo┼Ťci zaj─Ötego stawu.

Choroba przebiega w kilku etapach:

  • bezobjawowego podwy┼╝szenia st─Ö┼╝enia kwasu moczowego w surowicy krwi (hiperurykemii), czyli >6mg/dl
  • napad├│w ostrego zapalenia staw├│w (najcz─Ö┼Ťciej jest to podagra, czyli zapalenie stawu ┼Ťr├│dstopno-palcowego stopy)
  • okres mi─Ödzynapadowy
  • okres przewlek┼éego zapalenia staw├│w

Z czasem, odk┼éadaj─ůce si─Ö w stawach z┼éogi kryszta┼é├│w moczanu sodu powoduj─ů niszczenie chrz─ůstki i nasad kostnych, a tak┼╝e otaczaj─ůcych ┼Ťci─Ögien i wi─Özade┼é, co prowadzi do zniekszta┼éce┼ä staw├│w i niesprawno┼Ťci.

Z┼éogi kryszta┼é├│w powstaj─ů r├│wnie┼╝ w innych miejscach organizmu, formuj─ůc tzw. guzki dnawe. Na sk├│rze pojawiaj─ů si─Ö najcz─Ö┼Ťciej na ma┼é┼╝owinach usznych i w okolicy staw├│w st├│p i r─ůk. Niekiedy dochodzi do ich bolesnego zapalenia. Guzki dnawe pojawiaj─ů si─Ö r├│wnie┼╝ w narz─ůdach wewn─Ötrznych. Mog─ů by─ç na tyle du┼╝e, ┼╝e uciskaj─ů okoliczne nerwy, wywo┼éuj─ůc m.in. zesp├│┼é cie┼Ťni kana┼éu nadgarstka, dlatego czasami konieczne jest ich operacyjne usuni─Öcie.

W zaawansowanym stadium choroby dochodzi do uszkodzenia r├│┼╝nych narz─ůd├│w wewn─Ötrznych ÔÇô g┼é├│wnie choroby nerek i kamicy moczowej. Choroba ta znacznie pogarsza jako┼Ť─ç ┼╝ycia pacjent├│w.

Przyczyn─ů dny moczanowej jest odk┼éadanie si─Ö kryszta┼ék├│w moczanu sodu. Dlaczego tak si─Ö dzieje?

Przy dnie moczanowej st─Ö┼╝enie kwasu moczowego jest wi─Öksze ni┼╝ w zdrowym organizmie (hiperurykemii), a wynika to z jego nadmiernej produkcji lub zmniejszonego wydalania z organizmu. Sama hiperurykemia nie jest jeszcze chorob─ů. Dna moczanowa rozwija si─Ö tylko u co dziesi─ůtej osoby ze zwi─Ökszonym st─Ö┼╝eniem kwasu moczowego. Nie wyja┼Ťniono dotychczas, dlaczego tak jest.

Jak cz─Östo wyst─Öpuje dna moczanowa?

Dna moczanowa wyst─Öpuje g┼é├│wnie u m─Ö┼╝czyzn w ┼Ťrednim i starszym wieku. Rzadziej choruj─ů kobiety, u kt├│rych choroba rozwija si─Ö po menopauzie. W ostatnim czasie daje si─Ö zauwa┼╝y─ç wzrost zachorowa┼ä r├│wnie┼╝ u pacjent├│w m┼éodszych. Cz─Östo┼Ť─ç wyst─Öpowania dny moczanowej zwi─Öksza si─Ö wraz z innymi chorobami cywilizacyjnymi ÔÇô nadwag─ů, oty┼éo┼Ťci─ů, nadci┼Ťnieniem t─Ötniczym, chorob─ů niedokrwienn─ů serca, cukrzyc─ů.

Co sprzyja rozwojowi choroby?

Jako jeden z g┼é├│wnych czynnik├│w wymienia si─Ö diet─Ö bogat─ů w puryny (mi─Öso, podroby, owoce morza). Podobnie nadu┼╝ywanie alkoholu (zw┼éaszcza piwa). Niekt├│re leki, jak: kwas acytylosalicylowy, leki moczop─Ödne r├│wnie┼╝ zwi─Ökszaj─ů st─Ö┼╝enie kwasu moczowego. Niekiedy dna jest uwarunkowania genetycznie

Jak rozpozna─ç dn─Ö moczanow─ů? Jakie badania nale┼╝y zrobi─ç?

W przypadku podejrzenia dny moczanowej należy kilka razy oznaczyć stężenie kwasu moczowego we krwi (z reguły jest znacznie zwiększone). Konieczne jest też wykonanie prób nerkowych dla wykluczenia przewlekłej choroby nerek jako pierwotnej przyczyny wzrostu stężenia kwasu moczowego we krwi. Trzeba jednak pamiętać, że w trakcie ostrego napadu dny stężenie kwasu moczowego może być prawidłowe.

┼╗eby potwierdzi─ç dn─Ö moczanow─ů, nale┼╝y wykona─ç ocen─Ö p┼éynu stawowego pod mikroskopem w celu sprawdzenia, czy s─ů w nim kryszta┼éy moczanu sodu.

Oprócz badań laboratoryjnych wykonuje się zdjęcia RTG, na których możemy sprawdzić, czy nie ma nadżerek lub zwężenia szczeliny stawowej oraz guzków dnawych. Pomocnym badaniem przy dnie moczanowej jest także USG stawów. Należy też wykluczyć, czy pacjent nie cierpi na inny rodzaj zapalenia stawów np. na reumatoidalne zapalenie stawów.

Jakie s─ů sposoby leczenia dny moczanowej? Jaka dieta na dn─Ö moczanow─ů?

Celem leczenia jest utrzymanie st─Ö┼╝enia kwasu moczowego w surowicy krwi poni┼╝ej 6mg/dl (360┬Ámol/l), a w przypadku pacjent├│w z ci─Ö┼╝k─ů dn─ů z obecno┼Ťci─ů guzk├│w dnawych i cz─Östymi napadami zapalenia staw├│w <5mg/dl (300 ┬Ámol/l).

Podstaw─ů zapobiegania napadom jest dieta ubogopurynowa. Zaleca si─Ö rezygnacj─Ö z piwa i st─Ö┼╝onych alkoholi. Proponuje si─Ö diet─Ö alkalizuj─ůc─ů, czyli bogat─ů w warzywa (z wyj─ůtkiem str─ůczkowych) oraz nabia┼é, poniewa┼╝ w alkalicznym ┼Ťrodowisku trudniej wytr─ůcaj─ů si─Ö kryszta┼éy moczanu sodu. Dieta jest wystarczaj─ůcym zaleceniem dla pacjent├│w z hiperurykemi─ů bezobjawow─ů (czyli tych, u kt├│rych stwierdzono podwy┼╝szone st─Ö┼╝enie kwasu moczowego we krwi, ale nie mieli dot─ůd ostrego zapalenia stawu).  Warto skonsultowa─ç si─Ö z dietetykiem.

W leczeniu ostrego napadu dny moczanowej stosuje si─Ö niesterydowe leki przeciwzapalne, kt├│re pomagaj─ů opanowa─ç b├│l i stan zapalny stawu. Przy pierwszym napadzie przepisuje je lekarz pierwszego kontaktu. Niekiedy istniej─ů wskazania, by poda─ç leki sterydowe, ale nale┼╝y pami─Öta─ç o ich licznych dzia┼éaniach ubocznych (podnosz─ů ci┼Ťnienie t─Ötnicze krwi oraz poziom glukozy we krwi, sprzyjaj─ů osteoporozie). Tak─ů decyzj─Ö zwykle podejmuje reumatolog.

Leczenie dny moczanowej opiera się na obniżaniu stężenia kwasu moczowego, zapobieganiu kolejnym napadom dny oraz eliminacji złogów moczanu sodu z tkanek.

Dzi─Ökujemy za rozmow─Ö

Informacje zawarte w tym artykule maj─ů charakter og├│lnoinformacyjny i edukacyjny. Nie zast─Öpuj─ů one profesjonalnej porady medycznej, diagnozy czy leczenia. Zaleca si─Ö konsultacj─Ö z lekarzem lub innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia w celu uzyskania porady dotycz─ůcej konkretnych objaw├│w, dolegliwo┼Ťci czy stanu zdrowia.