Najcz臋stsza przyczyna nadczynno艣ci tarczycy -choroba Graves-Basedowa

Najcz臋stsza przyczyna nadczynno艣ci tarczycy -choroba Graves-Basedowa

Choroba Graves-Basedowa jest chorob膮 autoimmunologiczn膮, b臋d膮c膮 najcz臋stsza przyczyna nadczynno艣ci tarczycy. Istot膮 choroby jest obecno艣膰 przeciwcia艂 pobudzaj膮cych tarczyc臋 do zwi臋kszonej produkcji hormon贸w, co prowadzi do rozwoju objaw贸w nadczynno艣ci tarczycy. Sam gruczo艂 r贸wnie偶 ulega rozrostowi, pojawia si臋 wole mi膮偶szowe oraz mog膮 wyst膮pi膰 objawy pozatarczycowe: wytrzeszcz ga艂ek ocznych (orbitopatia), obrz臋k przedgoleniowy i niebolesny obrz臋k palc贸w r膮k lub niekiedy st贸p z towarzysz膮cym podokostnowym zgrubieniem ko艣ci (akropachia).

Choroba ta mo偶e rozwija膰 si臋 w ka偶dej grupie wiekowej, dziesi臋ciokrotnie cz臋艣ciej wyst臋puje u kobiet.

Przyczyny choroby Graves-Basedowa

Pojawienie si臋 autoprzeciwcia艂 przeciwko receptorowi TSH (TRAb-thyrotropin receptor antibodies) wynika z zaburze艅 funkcjonowania uk艂adu immunologicznego. Mechanizm tego zjawiska nie jest dok艂adnie znany. Rozw贸j choroby zale偶y od interakcji pomi臋dzy czynnikami genetycznymi, jak i 艣rodowiskowymi.

Nale偶膮 do nich m.in.:

  1. Predyspozycja dziedziczna 鈥 odgrywa istotn膮 rol臋 i ma charakter wielogenowy, udzia艂 gen贸w ocenia si臋 na 80%.
  2. Palenie tytoniu 鈥 zwi臋ksza oko艂o 2-krotnie ryzyko nadczynno艣ci tarczycy, wp艂ywa niekorzystnie na skuteczno艣膰 leczenia i ok. 7鈥8-krotnie zwi臋ksza ryzyko rozwoju orbitopatii.
  3. Stres emocjonalny 鈥 jest jednym z czynnik贸w wyzwalaj膮cych rozw贸j choroby.
  4. Nadmiar jodu w diecie.

Obraz kliniczny nadczynno艣ci tarczycy u doros艂ych

1.   Nadczynno艣膰 tarczycy

Objawy nadczynno艣膰 tarczycy to:

  • Utrata masy cia艂a (pomimo cz臋sto dobrego apetytu), os艂abienie, uczucie gor膮ca,
  • niepok贸j, dra偶liwo艣膰, pobudzenie psychoruchowe, trudno艣ci w skupieniu uwagi, bezsenno艣膰, dr偶enie r膮k,
  • wzmo偶ona potliwo艣膰 i przekrwienie sk贸ry, 艂atwo wypadaj膮ce, cienkie i 艂amliwe w艂osy; cienkie i 艂amliwe paznokcie,
  • os艂abienie si艂y mi臋艣niowej,
  • ko艂atanie serca, zaburzenia rytmu serca,
  • cz臋ste wypr贸偶nienia lub biegunka,
  • czasami zmniejszenie libido, zaburzenia wzwodu, ginekomastia, rzadkie miesi膮czki lub wyj膮tkowo brak miesi膮czki.

1.   Wole mi膮偶szowe

Wole mi膮偶szowe (rzadziej posta膰 guzkowa wola) powoduje powi臋kszenie obwodu szyi.

1.   Zmiany oczne

Jawna orbitopatia wyst臋puje u ok. 25% chorych, mog膮 obejmowa膰 objawy wynikaj膮ce z pobudzenia wsp贸艂czulnego uk艂adu nerwowego 鈥 bardzo szeroko otwarte oczy (wra偶enie wpatrywania si臋), a tak偶e rzadkie mruganie. Ponadto mo偶e wyst膮pi膰 wytrzeszcz ga艂ek ocznych (orbitopatia).

1.   Dermopatia (2-3% chorych)

Rzadkim objawem jest obrz臋k przedgoleniowy u pacjent贸w, kt贸ry objawia si臋 obrz臋kiem goleni bez zaj臋cia st贸p (dermopatia).

1.   Akropachia (<1% chorych)

Wyj膮tkowo rzadkim objawem jest akropachia tarczycowa, czyli stan, w kt贸rym ko艅ce palc贸w r膮k staj膮 si臋 pogrubia艂e i zaokr膮glone.

Najbardziej typow膮 cech膮 choroby Gravesa i Basedowa jest jej nawracaj膮cy przebieg, z okresami zaostrze艅 i remisji (wycofywanie si臋 objaw贸w).

Rozpoznanie nadczynno艣ci tarczycy

Wst臋pne podejrzenie choroby mo偶e by膰 wysuni臋te na podstawie wywiadu i badania fizykalnego, jednak pewne rozpoznanie wymaga wykonania bada艅 dodatkowych:

  • st臋偶enia hormon贸w, kt贸re 艣wiadcz膮 o funkcjonowaniu tarczycy – badania TSH (zazwyczaj zmniejszone), FT3 i FT4 (zwi臋kszone),
  • przeciwcia艂, ich st臋偶enie jest zazwyczaj zwi臋kszone (zw艂aszcza antyTSHR (TRAb) najbardziej charakterystyczne),
  • USG tarczycy 鈥 charakterystyczna jest obni偶ona echogeniczno艣膰 mi膮偶szu tarczycy oraz wzmo偶one unaczynienie i powi臋kszenie gruczo艂u (tzw. wole naczyniowe).

Leczenie nadczynno艣ci tarczycy

G艂贸wnym celem leczenia nadczynno艣ci tarczycy w przebiegu choroby Gravesa-Basedowa jest osi膮gni臋cie eutyreozy, czyli prawid艂owego poziomu hormon贸w tarczycowych.

Istniej膮 trzy g艂贸wne metody leczenia choroby Gravesa Basedowa:

  1. leczenie farmakologiczne,
  2. leczenie jodem promieniotw贸rczym,
  3. leczenie operacyjne 鈥 wyci臋cie tarczycy.

Zazwyczaj zaczyna si臋 od leczenia farmakologicznego, a w razie nawrotu nadczynno艣ci tarczycy preferuje si臋 post臋powanie radykalne 鈥 leczenie radiojodem lub operacyjne.

Leczenie farmakologiczne

W leczeniu stosowane s膮 leki przeciwtarczycowe, kt贸re nie tylko hamuj膮 wytwarzanie hormon贸w tarczycy, lecz dzia艂aj膮 tak偶e immunosupresyjnie na tarczyc臋, w wyniku czego zmniejsza si臋 st臋偶enie przeciwcia艂 TRAb. Leczenie farmakologiczne stosuje si臋 zazwyczaj przynajmniej przez 12鈥18 miesi臋cy. Celem leczenia jest uzyskanie eutyreozy (normalizacja wszystkich hormon贸w) oraz osi膮gni臋cie remisji immunologicznej (obni偶enie si臋 poziomu przeciwcia艂 TRAb).

Wszyscy chorzy na chorob臋 Gravesa i Basedowa powinni zaprzesta膰 palenia tytoniu, poniewa偶 jest ono istotnym czynnikiem ryzyka rozwoju oraz ci臋偶szego przebiegu orbitopatii.

Leczenie jodem promieniotw贸rczym

W wielu przypadkach wystarcza jednorazowe podanie dawki promieniotw贸rczego jodu niszcz膮cej, nadczynn膮 tkank臋 tarczycy.

Leczenie radiojodem szczeg贸lnie stosuje si臋 u:

  • chorych w starszym wieku, u kt贸rych choroby wsp贸艂istniej膮ce zwi臋kszaj膮 ryzyko operacyjne,
  • chorych maj膮cych przeciwwskazania do leczenia lekami przeciwtarczycowymi,
  • kobiet, kt贸re planuj膮 ci膮偶臋.

Leczenie operacyjne

Leczenie operacyjne jest preferowane w przypadku du偶ego wola o obj臋to艣ci > 80 ml, podejrzenia raka tarczycy, obecno艣ci du偶ych guzk贸w, u pacjent贸w z umiarkowan膮 i ci臋偶k膮 aktywn膮 orbitopati膮 Gravesa. Jest alternatyw膮 leczenia jodem promieniotw贸rczym u kobiet planuj膮cych ci膮偶臋.

Ostateczn膮 decyzj臋 o wyborze leczenia podejmuje lekarz w porozumieniu z pacjentem.

dr n. med. Ewa Obel
Specjalista z zakresu endokrynologii

Informacje zawarte w tym artykule maj膮 charakter og贸lnoinformacyjny i edukacyjny. Nie zast臋puj膮 one profesjonalnej porady medycznej, diagnozy czy leczenia. Zaleca si臋 konsultacj臋 z lekarzem lub innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia w celu uzyskania porady dotycz膮cej konkretnych objaw贸w, dolegliwo艣ci czy stanu zdrowia.