Palenie papierosów, a zdrowie – Torakochirurg mówi wprost, co dzieje się z Twoim organizmem 

Przewlekłe palenie tytoniu, inaczej „nikotynizm” jest jednym z najczęstszych uzależnień występujących w Polsce niezależnie od płci. Niestety wyniki statystyczne mówią o stałym trendzie uzależnienia się występującym u mężczyzn i coraz większym u kobiet. Nikotynizm jest przyczyną wielu problemów zdrowotnych, przede wszystkim przewlekłych chorób związanych z układem oddechowym. Najbardziej poważnym schorzeniem jest rak płuca, którego główną przyczyną w 85-90% zachorowań jest właśnie palenie papierosów. Dlatego ważne jest działanie na rzecz profilaktyki przeciw nikotynowej oraz zachęcanie do zaprzestania palenia tytoniu w jak najszybszym czasie.

Nikotynizm nadal aktualnym problemem społecznym

W obecnym czasie istnieje wiele programów profilaktycznych, których celem jest zwalczanie przewlekłego palenia tytoniu. Pomimo prowadzonych szeregu działań ze strony ochrony zdrowia i programów rządowego wsparcia, problem palenia papierosów pozostaje nadal aktualny. Nałogowe palenie tytoniu pozostaje chorobą przewlekłą nie tylko w Polsce, ale też na świecie. Coraz częściej po papierosa sięgają ludzie młodzi, a nawet młodzież w wieku wczesnoszkolnym. Skala powyższego problemu doprowadziła do epidemii chorób odtytoniowych, czego negatywne skutki odbiły się na stanie zdrowia całego społeczeństwa.

Profilaktyka tarczą ochronną zdrowia

Tytoń zawarty w papierosach od dawna stanowi znaną używkę powodującą szkodliwe efekty zdrowotne. Dla świadomości społeczeństwa coraz częściej mówi się o czynnym i biernym paleniu, które mają istotny wpływ na nasze zdrowie. W dymie tytoniowym występuje ponad 7000 substancji o charakterze karcinogennym, które wywołują negatywny wpływ zarówno na aktywnego palacza, jak i jego całe otoczenie wdychające dym papierowsowy. Osoby będące w pobliżu, również są narażone na inhalacje powyższych substancji, nieświadomie zwiększając ryzyko występowania chorób układu oddechowego i sercowo-naczyniowego. Dlatego najważniejszą rolą w profilaktyce jest natychmiastowe zerwanie nałogu u osób palących, a dla osób niepalących całkowita abstynencja nikotynowa. Powinno to stanowić wzór do naśladowania dla innych osób, którym ciężko wyjść z powyższego nałogu. „Postawa osoby niepalącej” stanowi tarczę ochronną dla wielu chorób w tym, np. przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POCH), której można uniknąć.

Nikotynizm jako czynnik chorobotwórczy

Palenie tytoniu niewątpliwie zwiększa ryzyko chorób związanych z układem oddechowym, sercowo-naczyniowym, moczowym, pokarmowym, a nawet nerwowym. Nikotynizm współwystępujący z nieleczoną miażdżycą zwiększa 6-krotnie ryzyko zawału serca i udaru niedokrwiennego mózgu. Kluczowym działaniem jest pilne rzucenie palenia tytoniu. Już u nałogowych palaczy (20 papierosów /24h) zakończenie palenia tytoniu obniża ryzyko rozwoju choroby niedokrwiennej serca w ciągu 5 lat. To jednak w porównaniu do populacji niepalącej ryzyko nadal jest wyższe. Warto pamiętać, że przewlekły nikotynizm powoduje:

• choroby układu wzroku (AMD),
• choroby układu ruchu – osteoporoza,
• choroby śluzówki jamy ustnej.

Wszystkie powyższe choroby dodatkowo mogą współwystępować z rakiem płuca, który jest najliczniejszym nowotworem złośliwym w populacji światowej i powoduje jej największą śmiertelność.

Rak płuca jest we wczesnym stadium bezobjawowy, natomiast postępujące objawy chorobowe wiążą się ze stanem jego zaawansowania.  Rzucenie palenia tytoniu zmniejsza ryzyko zachorowania na raka płuca w ciągu 5 lat. Powyższa informacja nie zwalnia byłego palacza z konieczności wykonywania kontrolnych badań obrazowych. Tomografia komputerowa jest badaniem pozwalającym na wczesne rozpoznanie podejrzanego guzka w miąższu płuca. Najważniejszą zasadą jest szybka diagnostyka i możliwa kwalifikacja pacjenta do zabiegu torakochirurgicznego.

Im szybciej, tym lepiej – ZŁOTA ZASADA

Zawarte w dymie nikotynowym substancje toksyczne podrażniają warstwy nabłonka oddechowego, który nagminnie wydziela lepki śluz. Powoduje to stan zapalny górnych i dolnych dróg oddechowych, co stwarza niekorzystne warunki podczas operacji. Dlatego u pacjenta zakwalifikowanego do zabiegu operacyjnego otwarcia klatki piersiowej w znieczuleniu ogólnym, przy intubacji tchawicy, niezwykle istotne jest, aby zaprzestał palenia tytoniu na okres około 4-6 tygodni. Ma to na celu oczyszczenie całości dróg oddechowych i poprawę wydolność oddechowo-krążeniowej nawet o 40%. Nieprzestrzeganie zasad abstynencji nikotynowej przed zabiegiem operacyjnym to: zaburzenie prawidłowego gojenia rany torakotomijnej, 2-krotne zwiększenie ryzyka zapalenia płuc, zakrzepicy i w końcu zatorowości płucnej. Przyjmuje się, że osoby palące w 30-40% są w większym stopniu narażone na powikłania okołooperacyjne. Tym samym przedłuża się pobyt chorego w szpitalu.

Efekt rzucenia palenia papierosów – podsumowanie

Czas bez nałogu nikotynowego istotnie poprawia nasze zdrowie i samopoczucie. Pacjenci odczuwają poprawę już w kilka dni od rzucenia nałogu.  Samoczynnie następuje normalizacja tętna i ciśnienia tętniczego. W przeciągu dwóch tygodni abstynencji następuje poprawa krążenia i wydolności oddechowej. Rok bez palenia papierosów umożliwia zmniejszenie ryzyka chorób serca i udarów nawet o 50 % w przeciągu najbliższych 5 lat. Osoby, które zrezygnowały z palenia, mogą należeć do grupy osób z niższym ryzykiem zachorowania na raka płuca w porównaniu do tych, które nadal palą. Dlatego tak ważna jest świadomość wśród naszego społeczeństwa, że nigdy nie jest za późno skończyć z byciem przewlekłym palaczem tytoniu. Korzyść odczuje była osoba paląca, a także jego bliscy.

dr n. med. Tomasz Prystupa

Młodszy asystent klinicznego oddziału

Chirurgii klatki piersiowej USK 4 w Lublinie

Autor wielu prac naukowych z dziedziny chirurgii klatki piersiowej.

Uczestnik zjazdów o tematyce chorób płuc leczonych torakochirurgicznie na arenie ogólnopolskiej i międzynarodowej. W Centrum Medycznym Luxmed Doktor udziela konsultacji z dziedziny chorób płuc i schorzeń klatki piersiowej leczonych chirurgicznie.

Najczęściej zadawane pytania – FAQ