Lamblioza – objawy i leczenie
Słyszymy o niej coraz częściej, jest zakaźną chorobą przewodu pokarmowego o charakterze pasożytniczym, która często przebiega w sposób bezobjawowy. Wywołują ją mikroskopijne pierwotniaki – ogoniastki jelitowe (Giardia lamblia). Zakażenie może przebiegać bez symptomów, ale może również wywołać nieprzyjemne dolegliwości. Lamblioza najczęściej występuje u dzieci, jednak dorośli również borykają się z tym problemem, często nie mając pojęcia, jaka jest przyczyna dolegliwości.
O objawach lambliozy (inaczej: gardiozy), jej przebiegu, leczeniu i profilaktyce rozmawiamy z lekarzem medycyny rodzinnej Magdaleną Szabałą.
W jaki sposób można zarazić się lambliozą?
Zakażenie rozszerza się najszybciej drogą pokarmową, głównie przez skażone ręce lub wodę i to zarówno pitną, jak i rekreacyjną (a więc w basenach, rzekach, jeziorach). Rzadszym źródłem zakażenia jest pokarm zanieczyszczony cystami pierwotniaków. Okres wylęgania się choroby wynosi najczęściej średnio 7 dni (od 3 do 20 dni) od momentu zakażenia. Chory może w tym czasie zarażać kontaktujące się z nim osoby. Cysty są odporne na chlor, zachowują swoją zakaźność w wilgotnym i chłodnym środowisku nawet przez kilka miesięcy. Na ryzyko zakażenia narażone są osoby podróżujące do krajów strefy międzyzwrotnikowej. Ryzyko zachorowania zwiększają również: złe warunki sanitarne, picie wody z rzek, strumieni i jezior, kontakty seksualne analno – oralne, niedożywienie i wyniszczenie organizmu. Czynnikiem ryzyka jest też praca z małymi dziećmi, np. w żłobku czy w przedszkolu.
Lamblioza może przebiegać bezobjawowo. Dlaczego u niektórych osób dochodzi do intensywnego przebiegu?
W większości przypadków zakażenie przebiega bezobjawowo i ustępuje samoistnie. Jeśli objawy wystąpią, zależą od osobniczych właściwości chorego i od tego, ile cyst połknął.
Jakie objawy zakażenia powinny nas zaniepokoić i skłonić do wizyty u lekarza?
Dolegliwości chorobowe mogą przebiegać ze zróżnicowanym nasileniem. Najczęściej obejmują takie objawy jak:
- biegunka (wodnista, cuchnąca),
- kurczowy ból w górnej części brzucha (najczęściej po jedzeniu),
- wzdęcie brzucha,
- nudności,
- osłabienie,
- utrata apetytu,
- ubytek masy ciała,
- rzadziej: wymioty i gorączka
i świadczą o ostrym przebiegu zakażenia. Po nim (lub zupełnie niezależnie) może dojść do rozwoju lambliozy przewlekłej (tzw. biegunki tłuszczowej). Jej objawy są podobne do tych występujących w ostrej fazie choroby, ale są łagodniejsze i mogą powtarzać się okresowo:
- luźne stolce lub biegunka,
- ból kolkowy brzucha,
- wzdęcia,
- utrata masy ciała,
- osłabienie.
Zakażenie jest bardzo niebezpieczne u dzieci, ponieważ w krótkim czasie może prowadzić do rozwoju groźnych powikłań, np. odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych, w dłuższej perspektywie – niedożywienia i zahamowania wzrostu.
Trzeba też być uważnym na tzw. objawy nietypowe, wśród których mogą wystąpić: pokrzywka, nietolerancja laktozy (wtórna), zapalenie dróg żółciowych i pęcherzyka żółciowego, reaktywne zapalnie stawów.
Jeśli biegunka, bóle brzucha, wzdęcia, nudności, osłabienie lub utrata masy ciała utrzymują się albo nawracają, warto skonsultować się z lekarzem rodzinnym w Lublinie. Specjalista oceni objawy, zleci odpowiednie badania i w razie potwierdzenia lambliozy dobierze właściwe leczenie.
Diagnoza lambliozy jest trudna? Jakie badania należy wykonać?
Podejrzewając lambliozę – na podstawie objawów – lekarz skieruje chorego na badania, dzięki którym możliwa będzie identyfikacja pasożyta. Będzie to na pewno badanie morfologiczne krwi z rozmazem i badanie kału na obecność cyst. Pomocny może być test wykrywający antygen Giardia w kale (test ELISA, test immunofluorescencji). DNA pasożyta wykrywa się również metodą PCR w kale.
W jaki sposób możemy zapobiegać lambliozie?
Podstawową profilaktyką jest przestrzeganie standardów sanitarno–higienicznych. Wysoka temperatura zabija pasożyty, więc kluczowa jest higiena podczas obchodzenia się z żywnością. Zaleca się unikanie pokarmów z nieznanych źródeł oraz picia wody nieznanego pochodzenia i wody ze strumieni, rzek, jezior. Chorzy na lambliozę nie powinni korzystać z kąpielisk w okresie choroby i do 2 tygodni po ustąpieniu objawów. Warto rozważyć przeprowadzenie testów diagnostycznych w przypadku występowania czynników ryzyka.
Dziękujemy za rozmowę
Najczęściej zadawane pytania – FAQ
Czym jest lamblioza?
Lamblioza, nazywana też giardiozą, to zakaźna choroba pasożytnicza przewodu pokarmowego. Wywołują ją mikroskopijne pierwotniaki Giardia lamblia.
Jak można zarazić się lambliozą?
Do zakażenia najczęściej dochodzi drogą pokarmową, przez skażone ręce, wodę lub żywność. Źródłem zakażenia może być także woda rekreacyjna, np. w basenach, rzekach lub jeziorach.
Czy lamblioza może przebiegać bezobjawowo?
Tak. U wielu osób lamblioza może przebiegać bezobjawowo i ustąpić samoistnie. Jeśli objawy się pojawią, ich nasilenie zależy m.in. od odporności organizmu oraz liczby połkniętych cyst pasożyta.
Jakie są objawy lambliozy?
Objawy lambliozy mogą obejmować wodnistą, cuchnącą biegunkę, bóle brzucha, wzdęcia, nudności, osłabienie, utratę apetytu i spadek masy ciała. Rzadziej mogą pojawić się wymioty lub gorączka.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Do lekarza warto zgłosić się, gdy biegunka, bóle brzucha, wzdęcia, nudności, osłabienie lub utrata masy ciała utrzymują się albo nawracają. Konsultacja jest szczególnie ważna u dzieci, u których zakażenie może szybciej prowadzić do odwodnienia.
Jakie badania wykonuje się przy podejrzeniu lambliozy?
W diagnostyce lambliozy wykonuje się m.in. badanie kału na obecność cyst pasożyta. Pomocne mogą być także testy wykrywające antygen Giardia w kale oraz badanie metodą PCR.
Dla kogo lamblioza jest szczególnie niebezpieczna?
Lamblioza może być szczególnie niebezpieczna dla dzieci, ponieważ może prowadzić do odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych, niedożywienia i zahamowania wzrostu. Większą ostrożność powinny zachować także osoby osłabione lub niedożywione.
Jak zapobiegać lambliozie?
Podstawą profilaktyki jest higiena rąk, dokładne mycie żywności oraz unikanie picia wody z niepewnych źródeł, np. rzek, jezior i strumieni. Osoby chore nie powinny korzystać z kąpielisk w czasie choroby i przez około 2 tygodnie po ustąpieniu objawów.
Informacje zawarte w tym artykule mają charakter ogólnoinformacyjny i edukacyjny. Nie zastępują one profesjonalnej porady medycznej, diagnozy czy leczenia. Zaleca się konsultację z lekarzem lub innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia w celu uzyskania porady dotyczącej konkretnych objawów, dolegliwości czy stanu zdrowia.